معرفی

 آموزش های آزاد، آموزشی غیر رسمی و بالاتر از سطح متوسطه است که در قالب آموزش های تخصصی و کاربردی کوتاه مدت اجرا می شود.رسالت آموزش‌های آزاد، برنامه ریزی درسی و اجرای دوره هایی است که مورد نیاز بخش های گوناگون جامعه نظیر سازمان ها، نهادها و صنایع اعم از دولتی و خصوصی و همچنین آموزش های مورد نیاز کلیه شهروندان و آحاد جامعه است. به عبارت دیگر  عرصه آموزش های آزاد، تنها عرصه ای از کسب آموزش های عالی در کشور است که نه تنها به دور از موانعی نظیر کنکور دسترسی همگان را به کسب علوم و دانش دانشگاهی سهل و آسان می نماید بلکه بدون تقید به سرفصل های مصوب دروس دانشگاهی، می تواند سرفصلهایی متناسب با نیاز مخاطبان را به عنوان آموزش عالی دانشگاهی برای آنان تنظیم و ارائه نماید.


ویژگی های آموزش های آزاد

 ویژگی های منحصر به فرد آموزش آزاد در کشور عبارتند از:

- وجود زیرساخت های مناسب قانونی در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به منظور گسترش این گونه آموزش ها

- عدم الزام به شرکت در آزمون ورودی برای داوطلبان

- ​ انعطاف پذیری سرفصل و عناوین آموزش ها 

- امکان ارایه مباحث کاربردی و آزمایشگاهی متناسب با نیازهای متغیر و به روز جامعه 

- ​امکان ارایه آموزش های تکمیلی دانشگاهی در قالب دوره های با مدت زمانی متفاوت مانند دوره های کوتاه مدت، سمینارها و کارگاه های آموزشی

- امکان بهره گیری از نیروهای خبره و مستعد خارج از بدنه علمی دانشگاه که دارای صلاحیت تدریس در عرصه   آموزش عالی آزاد باشند

- ​امکان پیاده سازی دوره های آموزشی مشابه نمونه های خارجی و یا بر اساس استانداردهای بین المللی


اهداف

آموزش های آزاد به منظور تامین اهداف زیر برگزار می‌شود:

- کمک به ارتقای سطح دانش و فرهنگ جامعه 

- ایجاد زمینه مناسب برای افزایش دسترسی به آموزش عالی 

- تعمیم و توسعه آموزش عالی کاربردی و تخصصی 

- کاهش تقاضای اجتماعی برای ورود به آموزش عالی رسمی 

- ارایه آموزش های مداوم برای دانش آموختگان دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی


​انواع

 آموزش های  آزاد شامل موارد زیر است :

 - آموزش های حرفه‌ای و تخصصی مورد نیاز سازمان ها، نهادها و صنایع

- بازآموزی و آموزش های تکمیلی برای دانش آموختگان

- آموزش های تکمیلی برای دانشجویان

- آموزش های ضمن خدمت مدیران و کارکنان سازمان های دولتی و غیردولتی

- آموزش های تخصصی مورد نیاز بازار کار و جامعه


 فصل ششم  دستور العمل برگزاری دوره های آموزشی کوتاه مدت  (مصوبه هیات امناء مورخ 98/5/27 )

مقررات آموزشی

ماده 12 شرایط ورود:

شرایط ورود در آموزش‎های عالی آزاد به شرح زیر است :

12-1-  مجاز بودن به تحصیل از نظر قوانین و مقررات جاری کشور و داشتن شرایط عمومی ورود به آموزش‎ عالی برابر مصوبات آموزش‎های عالی آزاد،

12-2-  داشتن گواهی نامه پایان دوره متوسطه از داخل یا خارج کشور، مورد تایید وزارت آموزش و پرورش (با توجه به نظام جدید آموزش متوسطه) یا برابر آن آموزش‎های حوزوی (مطابق مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی)،

تبصره 7 - از آنجا که آموزش‎های عالی آزاد در سطوح مختلف می‎تواند ارایه شود، لذا بسته به آموزش ارایه شده، ممکن است ارایه دانشنامه (یا تصویر تایید شده) کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکتری و یا گواهینامه پایان دوره آموزش عالی آزاد مربوط به دورهای خاص، برای ورود به آموزش جدید ضروری باشد.

12-3-  برخورداری از توانایی جسمی متناسب با آموزش یا آموزش‎های انتخابی،

12-4-  سایر شرایط و ضوابط اعلام شده از سوی گروه‎های آموزشی، دانشکده، پژوهشکده و واحد مربوطه.

تبصره 8 - تحصیل در آموزش‎های عالی آزاد هیچ گونه معافیت تحصیلی از خدمت سربازی برای دانش پذیران فراهم نمی‎نماید. دانشگاه نیز هیچ گونه تعهدی در خصوص مکاتبه با موارد مرتبط با سازمان نظام وظیفه، محل خدمت سربازی و ... ندارد.

تبصره 9برخی از آموزشها حسب تشخیص کمیته آموزشهای عالی آزاد دانشکده یا پژوهشکده می تواند شامل آزمون ورودی باشد.

تبصره 10 :گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه می تواند بسته به درخواست و نیاز جامعه دوره آموزشی مهارتی و کاربردی پایین تر از سطح متوسطه را برگزار نموده و گواهینامه پایان دوره برای آنها صادر نماید.

ماده 13 نام نویسی :

کلیه واجدین شرایط شرکت در دوره‎ها، کارگاه‎ها و سمینارهای آموزشی موظفند در مهلت‎هایی که توسط آموزشهای عالی آزاد مربوطه اعلام می‎شود برای نام نویسی مراجعه نمایند.

تبصره 11- عدم مراجعه در مهلت مقرر برای نام نویسی افرادی که با آزمون پذیرفته شده‎اند، انصراف از تحصیل تلقی خواهد شد.

ماده 14 تحصیل هم زمان:

دانش‎پذیر می‎تواند به صورت هم زمان در بیش از یک دوره آموزشی شرکت نماید به شرط آنکه شرایط پیش نیازی دوره‎ها را رعایت نموده و تداخل در زمان تشکیل کلاسها‎ و برگزاری امتحانات ایجاد نشود.

تبصره 12- در صورت تخلف و عدم رعایت هر یک از شرایط مزبور، دانش پذیر از ادامه تحصیل در یکی از دوره‎های انتخابی به تشخیص مراجع ذیربط، محروم و سوابق تحصیلی وی باطل اعلام می‎شود و دانش‎پذیر در این حال موظف است کلیه هزینه‎های مربوط به دوره حذف شده را مطابق با تعرفه‎های تعیین شده به دانشکده، پژوهشکده یا واحد ذیربط بپردازد.

ماده 15 پرداخت شهریه:

15-1-  دانش‎پذیران موظف به پرداخت شهریه مصوب  قبل از شروع هر آموزش می‎باشند.

تبصره 13– دانشکدهها و پژوهشکدهها و واحدها می توانند در مورد کلیه آموزشهای عالی آزاد ارایه شده، برای جامعه دانشگاهیان دانشگاه ... (اعم از اعضای هیات علمی، همسر و فرزندان آنان، کارکنان، همسر و فرزندان آنان و دانشجویان دانشگاه) تخفیفی در پرداخت شهریه پیشنهاد نمایند که پس از تایید  و تصویب گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه یا شورای آموزشهای عالی آزاد دانشگاه (به تشخیص گروه آموزشهای آزاد و مجازی) قابل اجرا خواهد بود .

تبصره 14– دانشکدهها، پژوهشکدهها یا واحدها می توانند متناسب با نوع آموزش ارایه شده و صلاح و مصلحت واحد مربوطه در تعاملات برون دانشگاهی، برای سازمانها، نهادها و شرکتها (اعم از خصوصی و دولتی) و نیز دانشجویان سایر دانشگاههای مورد تایید وزارت علوم (غیرانتفاعی، پیام نور، علمی و کاربردی، آزاد) تخفیفی را در نظر گرفته و پیشنهاد نمایند که پس از تایید و تصویب گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه یا شورای آموزشهای عالی آزاد دانشگاه (به تشخیص گروه آموزشهای آزاد و مجازی) قابل اجرا خواهد بود.

تبصره 15– دانشکدهها، پژوهشکدهها یا واحدها می توانند با سازمانها، نهادها و شرکت ها (اعم از خصوصی و دولتی) وارد مذاکره جهت ارایه آموزش به آنها شوند. لیکن جزییات قرارداد تدوین شده، با رعایت قوانین و مقررات دانشگاه، پس از تصویب گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه یا شورای آموزشهای عالی آزاد دانشگاه (به تشخیص گروه آموزشهای آزاد و مجازی) پس از امضای رئیس گروه آموزشهای آزاد و مجازی قابل اجرا خواهد بود.

تبصره 16– اجازه دریافت شهریه به صورت تقسیط با کمیته آموزشهای عالی آزاد دانشگاه است. لیکن چنانچه با موافقت کمیتهی مذکور مقرر گردید، شهریه دوره‎ای به صورت اقساط پرداخت شود، دانش پذیران موظف به انجام تسویه حساب نهایی دوره تا قبل از پایان دوره و آغاز امتحانات مربوطه می باشند.

15-2-  استرداد شهریه برای دانش پذیران منصرف از تحصیل امکانپذیر نمیباشد. در شرایط استثنا و مشروط به موافقتگروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه، دانش‎پذیر منصرف از شرکت در آموزش، در صورتی که تاریخ انصراف وی 10 روز قبل از شروع ترم باشد، شهریه پرداختی ایشان با کسر مبلغ 10% مسترد خواهد شد. شهریه پس از آغاز آموزش به هیچ عنوان مسترد نمی گردد.

تبصره 17 - شهریه دانش پذیران شرکت کننده در آموزشهایی که به حد نصاب نرسیده اند و نیز شهریهدانش پذیرانی که صلاحیت شرکت در آموزش را به تشخیص گروه آموزشهای آزاد و مجازی نداشته باشند، و یا برنامه زمانی اولیه ثبت نام توسط گروه آموزشهای آزاد و مجازی یا دانشکده مربوطه تغییر کرده باشد به طور کامل مسترد خواهد گردید.

ماده 16 هزینههای آموزش:

16-1-  دانشگاه هیچ‎گونه تعهدی نسبت به تامین هزینه‎های تهیه جزوات دوره، تهیه پروژه و ... برای دانش پذیران ندارد. دانشگاه صرفاً و در حد مقدورات، همکاری لازم را خواهد نمود.

16-2-  چنانچه دانش‎پذیری موفق به گذراندن درس یا دروسی از یک دورهی آموزشی نشود:

16-2-1- در صورت ارایه مجدد دوره یا درس (دروس) مربوطه، دانش پذیر می تواند در آن درس (دروس) با پرداخت شهریه جدیدِ تعیین شده شرکت نموده و نمرات نهایی مکتسبه وی به عنوان نمرات دروس کمبود در دوره ثبت نامی تلقی می گردد،

16-2-2- در صورت عدم ارایه مجدد دوره یا درس (دروس) نظری مربوطه توسط دانشگاه (دانشکده، پژوهشکده یا واحد)، دانش پذیر می تواند برای بار اول با پرداخت 80% شهریه جدید تعیین شده و برای دفعات بعدی با پرداخت 50% آن، ثبت نام نموده و در زمان تعیین شده توسط دفتر آموزشهای عالی آزاد به صورت معرفی به استاد، صرفاً به منظور شرکت در امتحان درس یا دروس مربوطه، در محل دانشکده، پژوهشکده یا واحد حضور یابد. در هر صورت نمرات نهایی مکتسبه وی به عنوان نمرات دروس کمبود در دوره ثبت نامی تلقی می گردد.

تبصره 18– تا زمانی که کمیته آموزشهای عالی آزاد دانشگاه محدودیتی را اعمال نکند، مشروط بر اینکه معدل کل دانش پذیر کمتر از 12 نباشد، از نظر این آیین نامه هیچگونه محدودیتی در تکرار ثبت نام دانش پذیر مردودی در قالب بندهای 16-2-1 و 16-2-2 نخواهد بود. اما می بایست هر یک از نمرات کسب شده در هر بار تکرار دروس، علاوه بر آنکه عامل تعیین کننده برای قبولی یا مردودی در آن درس تلقی می شوند، در محاسبه معدل دوره نیز محاسبه گردند.

تبصره 19 - تعیین شهریه برای اعمال بند 16-2-2 جهت دروس عملی، کارگاهی و آزمایشگاهی به عهده کمیته آموزشهای عالی آزاد دانشگاه خواهد بود.

ماده 17 نظام آموزشی:

17-1-  نظام آموزش در آموزش‎های عالی آزاد مبتنی بر ساعات تشکیل آموزش‎هاست.

17-2-  هر سال تحصیلی در آموزش‎های عالی آزاد دانشگاه شهید باهنر کرمان مرکب از 3 ترم است، 2 ترم تحصیلی منطبق بر ترمهای دانشگاهی و ترم سوم ترم تابستانیکه در مجموع  مدت زمان آن بیش از یک سالنخواهد بود.

تبصره 20 - مدت امتحانات پایان آموزش، جز مدت آموزش محسوب می‎شود.

ماده 18 ساعات دروس و دروس پیش نیاز:

آن دسته از شرکت کنندگان در دوره‎های آموزش عالی آزاد که یک یا چند درس از دروس پیش نیاز دوره‎ها را نگذرانده‎اند، در صورت ارایه دروس در دانشگاه....، به تشخیص کمیتهی آموزش‎های عالی آزاد دانشگاه، موظفند حسب نیاز، دروسی را که کمیته تعیین می‎کند به عنوان دروس جبرانی (یا پیش نیاز) و با پرداخت هزینه مربوطه، بگذرانند. در صورت عدم ارایه دروس در دانشگاه ...، کمیتهآموزشهای عالی آزاد دانشگاه می تواند مطابق بند 16-2-2 این آیین نامه در مورد دروس پیش نیاز نیز عمل نماید. در غیر این صورت عدم داشتن اطلاعات کافی در دروس پیش نیاز، نشان دهنده نداشتن شرایط تخصصی ثبت نام در یک دوره آموزشی خواهد بود و دانشگاه نمی بایست نسبت به ثبت نام این دسته از دانش پذیران اقدام نماید.

تبصره 21– قوانین حاکم بر دروس پیش نیاز و چگونگی ارایه آن‎ها در دانشکده‎ها، پژوهشکده ها و واحدها، از هر حیث مانند سایر دروس و تابع مقررات آموزش‎های عالی آزاد است. نمره قبولی در هر درس پیش نیاز 10 است و نمرات این دروس در میانگینکل نمرات دانش‎پذیر محاسبه نمی‎شوند. همچنین طول مدت آموزشِ دروس پیش نیاز جزو ساعات آموزشی مصوب دوره در صدور گواهیهای پایان دوره محاسبه نمی گردد.

ماده 19 حضور و غیاب:

19-1-حضور در جلسات درس: حضور دانش‎پذیر در تمام جلسات مربوط به هر درس اجباری است و ساعات غیبت دانش پذیر در هر درس نباید از مجموع       ساعات آن درس تجاوز کند. در غیر این صورت نمره دانش‎پذیر در آن درس صفر منظور می گردد؛ مبنای حضور داوطلبان در کلاس ها، لیست حضور و غیاب ارائه شده توسط مدرس مربوطه به گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه می باشد (فرم شماره 5)

19-2- شرکت در آزمون پایان دوره آموزشی منوط به حضور منظم داوطلبان در کلاس های آموزشی تئوری و عملی می باشد.

19-3-  غیبت در امتحان: غیبت غیر موجه در امتحان هر درس به منزله گرفتن نمره صفر در امتحان آن درس است. در صورت غیبت موجه در امتحان، فرصت شرکت مجدد در امتحان بر اساس اجرای بند 16-2-2 و در قبال پرداخت شهریه به دانش پذیر داده خواهد شد .

تبصره 22 - تشخیص موجه بودن غیبت در امتحان به عهده کمیته آموزشهای عالی آزاد دانشکده یا پژوهشکده می‎باشد.

ماده 20 ارزیابی پیشرفت تحصیلی دانش پذیر:

20-1-  نحوه ارزیابی سمینار، کارگاه یا دوره آموزشی (اعم از امتحانات کتبی، شفاهی، کارعملی و ...) در کاربرگ پیشنهادی  تعیین می شود. در مورد دروس، دوره ها و یا کارگاههایی که شامل برگزاری امتحان پایانی نیست، در صورت نداشتن غیبت بیش از حد گواهینامه شرکت در دوره/ کارگاه یا سمینار داده خواهد شد.

20-2-  معیار ارزیابی پیشرفت تحصیلی دانش پذیر نمره درس است و نمرات دانش پذیر در هر درس به صورت عددی بین صفر تا بیست تعیین می‎گردد،

20-3-  حداقل نمره قبولی در هر درس 10 می‎باشد.

ماده 21 درس ناتمام:

در موارد استثنایی، دروسی که در برنامه آموزشی مصوب توام با پروژه یا کار عملی ارایه می شوند، در صورتی که به تشخیص مدرسو تایید نماینده گروه آموزشی مربوطه، تکمیل آن‎ها در طول یک ترم تحصیلی میسر نباشد، ناتمام تلقی می گردند. نمره ناتمام باید حداکثر تا پایان ترم بعد به نمره قطعی تبدیل ‎گردد. و دانشپذیران موظف به تحویل کار عملی یا پروژه در مهلت تعیین شده می باشند.

تبصره23 : تاخیر در در تحویل کار عملی یا پروژه بعد از مهلت تعیین شده باعث حذف دانشپذیر از دوره خواهد شد.

ماده 22 اعلام نمرات:

22-1- مدرس موظف است گزارش نمره نهایی هر درس را  بر اساس کاربرگ مربوطه  (فرم شماره سه) حداکثر 10 روز پس از برگزاری امتحان آن درس به دفتر آموزش‎های عالی آزاد دانشکده یا واحد تسلیم نماید.

22-2- دفتر آموزش های عالی آزاد هر دانشکده یا پژوهشکده موظف است نمرات دانش پذیران را حداکثر تا دو هفته پس از برگزاری آخرین امتحان هر ترم و بعد از رسیدگی به اعتراضات دانش‎پذیران و رفع اشتباهات احتمالی اعلام، تایید و سپس به گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه ارسال نماید .

تبصره 24 - نمره پس از اعلام به گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه غیر قابل تغییر است.

ماده 23 میانگین نمرات:

23-1- در پایان دوره تحصیلی آموزش عالی آزاد، میانگین کل نمرات دانش‎پذیر محاسبه و در ریز نمرات وی ثبت می‎شود.

23-2- برای محاسبه میانگین نمرات، تعداد ساعات هر درس از دوره آموزشی در نمره آن درس ضرب می‎شود و مجموع حاصلضرب‎ها در تمامی دروسی که دانش‎پذیر برای آنها نمره گرفته است (اعم از قبولی و مردودی)، بر تعداد کل ساعات دروسی که دانش‎پذیر برای آنها نمره گرفته است (اعم از قبولی و مردودی)، تقسیم می‎شود. "دانش آموخته" در یک دوره آموزش عالی آزاد به کسی اطلاق می شود که میانگین نمرات دروس گذرانده شده وی از 12 کمتر نباشد،

تبصره 25– چنانچه دانش پذیری موفق به کسب میانگین 12 از نمرات دوره آموزشی نگردد، گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه صرفاً برای وی ریزنمرات صادر می کند. صدور گواهینامه پایان دوره آموزش عالی آزاد برای این دسته افراد، منوط به تحقق بند 16-2 ماده 16 این آیین نامه است.

23-3-  ملاک قبولی یا موفقیت در سمینار یا کارگاه آموزشی، کسب میانگین 12 از دروس گذرانده شده یا نتیجه کمّی شدهی عملکرد دانش پذیر از ارزشیابیهای به عمل آمده در طی مدت سمینار یا کارگاه است.

ماده 24 معادل سازی و پذیرش دروس:

چنانچه به هنگام ثبت نام، دانش پذیری مدعی گذراندن برخی از دروسِ یک دوره آموزش عالی آزاد باشد و تمایل به گذراندن آنها در دوره مربوطه را نداشته باشد، این دروس بایستی معادلسازی شوند . معادلسازی یا پذیرش این دروس با در نظر گرفتن شرایط زیر به عهده کمیته آموزشهای عالی آزاد دانشکده، پژوهشکده یا واحد و تایید گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه می باشد:

24-1-  از زمان گذراندن درس مورد نظر، بیش از 5 سال نگذشته باشد،

24-2- حداقل نمره اکتسابی در درس (دروس) مربوطه 12 باشد،

24-3-  درس گذرانده شده بایستی به لحاظ محتوی، درس مربوطه در دوره آموزش عالی آزاد ارایه شده را پوشش دهد،

24-4- درس گذرانده شده بایستی در یکی از دانشگاههای مورد تایید وزارت علوم (غیرانتفاعی، پیام نور، علمی و کاربردی، آزاد) بوده باشد،

24-5- مجموع ساعات دروسی که جهت معادل سازی و پذیرش برای یک دوره آموزش عالی آزاد بررسی
می شوند، حداکثر 30 درصد کل ساعات آموزشی دوره آموزش عالی آزاد ارایه شده می تواند باشد،

24-6- پذیرفتن دروس معادل سازی شده توسط کمیتهی آموزش عالی آزاد، موجب کسر شهریه مصوب دوره نمی شود و دانش پذیر همچنان موظف به پرداخت کل شهریه دوره آموزشی می باشد.

ماده 25 ارزیابی سمینار، کارگاه، یا دوره آموزشی برگزار شده:

دفاتر آموزش عالی آزاد دانشکده ها می بایست در پایان هر آموزش عالی آزاد برگزار شده، نسبت به ارزیابی آن آموزش در سه مقوله "محتوای آموزش"، "نحوه برگزاری" و "ارزیابی مدرسین" اقدام نمایند. برای این منظور می بایست کاربرگ های مربوطه (فرم شماره 4 )در پایان آموزش برگزار شده بین دانش پذیران توزیع و جمع آوری شده و کاربرگ های جمع آوری شده به گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه ارسال گردد. و گروه آموزشهای آزاد و مجازی دانشگاه پس از استخراج، نتایج ارزیابی  انجام شده را به مسئول آموزش های آزاد دانشکده ارسال می نماید

تبصره26: در صورت نیاز به فرم ها یا کاربرگ های جدید در خصوص برگزاری دوره ها، کارگاهها یا سمینار های آموزشی کاربرگ مربوط توسط گروه آموزشهای آزاد و مجازی تهیه و پس از تایید هیات رئیسه قابل بهره برداری خواهد بود.

آموزش‌های آزاد به سه شیوه می تواند برگزار گردد:

- کوتاه مدت: کمتر از 50 ساعت

- میان مدت: 200-50 ساعت

- بلند مدت: بیش از 200 ساعت تا حداکثر 400 ساعت

** آموزش عالی آزاد می تواند به صورت حضوری یا مجازی ارائه گردد.